Το οδοιπορικού του σημερινού μας βιβλίου είναι αρκετά μακρύ. Δεν είναι ο δρόμος του στρωμένος με ροδοπέταλα. Ναι μεν είναι άλικος, μα όχι από τα ρόδα. Δάκρυα, αίματα, πόνος, στεναγμοί και προσφυγιά τον έχουν ποτίσει, τον έχουν διανθίσει, μα ο έρωτας θα βρει πρόσφορο έδαφος για να κάνει την εμφάνισή του.
Τα Αλάτσατα θα δίνουν τη θέση τους στην Καβάλα και η Καβάλα με τη σειρά της θα την παραχωρεί στο Λονδίνο. Αυτά τα τρία μέρη θα γράψουν την ιστορία των ηρώων μας, θα μείνουν ανεξίτηλα χαραγμένα στις μνήμες τους και θα αποτελέσουν τη ραχοκοκαλιά του βιβλίου.
Η περήφανη και πεισματάρα Αρχοντούλα δεν αφήνει περιθώρια στον αναγνώστη να την προσπεράσει. Αντιστέκεται στον χρόνο παρά τα βάσανα που κουβαλάει, προσφέρει όπως και όπου μπορεί, μα δεν είναι λίγες οι φορές που λυγίζει από το βάρος των ενοχών και τον τύψεων.
Είναι η γιαγιά της Ερωτηίδας. Η πολυαγαπημένη γιαγιά της Έρης. Είναι η γυναίκα που στάθηκε πλάι της όταν η Έρη έμεινε ορφανή. Είναι εκείνη η οποία πάντα ανοίγει την αγκαλιά της για την εγγονή της και αφήνει έξω πίκρες και βάσανα. Είναι εκείνη που άνοιξε την πόρτα προς το Λονδίνο κι ας πονούσε ενόσω θα έμενε μόνη της.
Η ιστορία μας στο μεγαλύτερό της μέρος, έχει την Αρχοντούλα πρωταγωνίστριά της και όχι άδικα. Η πολυτάραχη ζωή της είναι άξια λόγου. Πέρασε πολλά, βίωσε δυσκολίες, απώλεσε τη νιότη της και πολλούς αγαπημένους. Έμεινε μόνη, πάλεψε, ρίζωσε μα πάντα η ματιά της ήταν εκεί πίσω στα Αλάτσατα και στη ζωή που έμεινε μισή.
Πλέον η Καβάλα είναι η πόλη της. Μένει μόνη έχοντας παρηγοριά την Έρη, η οποία προσωρινά βρίσκεται για σπουδές στο Λονδίνο. Με πόνο ψυχής η ιστορία θα ξεδιπλωθεί, από το χρονοντούλαπο της μνήμης θα βγουν τσαλακωμένες και κιτρινισμένες θύμησες και πλάι σε αφηγήσεις και αποκαλύψεις θα προσπαθήσουν να καταλαγιάσουν τους ανεξέλεγκτους χτύπους καρδιάς.
… κάνεις θετικές σκέψεις, έχεις θετικά αποτελέσματα…
Τα μελλούμενα ενός αλάνθαστου φλιτζανιού, μια καθοριστική για τη ζωή της Αρχοντούλας μαχαιριά, μια αθώα πρώτη από τις πολλές που θα ακολουθήσουν εξομολόγηση και ένα ραντεβού, ένα κλαράκι Αγάπαθου από τα χέρια του Βασίλη και το έθιμο για τη γιορτή του Αϊ – Γιάννη του Φανιστή, υποδέχονται τον αναγνώστη στη Μικρά Ασία, του φανερώνουν το μεγαλείο της τότε εποχής και τον προϊδεάζουν για μια συνέχεια δυνατή, μελαγχολική και άκρως συγκινησιακή.
Η Ερωτηίδα βρίσκεται προσωρινά στο Λονδίνο. Είναι μια νεαρή επιφυλακτική, καχύποπτη, καλοσυνάτη χωρίς ακόμη να την έχουν βρει τα βέλη του έρωτα. Νιώθει τυχερή έχοντας στο πλευρό της τον φίλο Τόλη, έναν φλύαρο, γλυκό και καλόκαρδο νέο ο οποίος την βοήθησε στα πρώτα της βήματα στον ξένο τόπο, αλλά και τον Τζέιμς γνώριμο της Αρχοντούλας ο οποίος προσφέρθηκε να συνδράμει στις σπουδές της και όχι μόνο.
Το πλήρωμα του χρόνου πιέζει. Τα μυστικά που κάποτε έμεναν κρυμμένα, πλέον πασχίζουν να βγουν στο φως.
Ποιος έχει το σθένος να τα αποκαλύψει;
Ποιος αντέχει να αναμετρηθεί με τις συνέπειες;
Ποιος θα καταφέρει να βγει αλώβητος ύστερα από όλα αυτά;
Θα συγκινηθούμε διαβάζοντας την ιστορία ενός άτυχου φαντάρου, θα θυμώσουμε μπρος στους πρώτους διωγμούς που λαμβάνουν χώρα στη Θράκη μα δεν μένουν μόνο εκεί, θα προβληματιστούμε για το χτισμένο σπίτι μέσα σε ένα λιβάδι από χαμομήλια και σίγουρα θα αποδιώξουμε γρήγορα από τη μνήμη μας έναν κακόψυχο συνεργάτη ο οποίος ξεχειλίζει εκδίκηση.
Θα διαβάσουμε για τον Μαύρο Καβαλάρη και τη στάση την οποία κράτησε στα Αλάτσατα, για ένα φιλί ικανό να κάψει το μάγουλο ενός νεαρού, για τη Σοφούλα και τον Φωτάκο ένα ερωτευμένο και ευτυχισμένο ζευγάρι, για την επιστροφή της Έρης στην Καβάλα για τις γιορτές των Χριστουγέννων και όχι μόνο, αλλά και τη Μελέκ και τον Οσμάν οι οποίοι δείχνουν την ανιδιοτελή τους αγάπη και καλοσύνη σε δύσκολους καιρούς.
Αν και το βιβλίο δεν κατατάσσεται στα ιστορικά μυθιστορήματα, έχει αρκετές πληροφορίες για τα γεγονότα της εποχής, για τους διωγμούς των Ελλήνων, για τις μετακινήσεις πληθυσμών, για την εξόντωση των Εβραίων, αλλά και για τον καπνό και τις καπνοβιομηχανίες της Καβάλας, η οποία θεωρούνταν η Μέκκα του Καπνού. Οι αναταραχές της ιστορίας, πάντα έχουν χαμένο τον άνθρωπο. Έτσι και στο βιβλίο μας, ο άνθρωπος είναι εκείνος που θα απωλέσει ζωές, θα απωλέσει αγαπημένους, θα απωλέσει τις ρίζες του μα και τον ίδιο του τον χαρακτήρα.
…συγκυρίες και γονίδια είμαστε όλοι μας…
Η Έρη επιστρέφει στο σπίτι της. Η γιαγιά είναι έτοιμη να προβεί σε αποκαλύψεις. Η χριστουγεννιάτικη ατμόσφαιρα θα συνδράμει όπως μπορεί για να κατευνάσει την ένταση που δημιουργείται. Πολλά τα μυστικά που βλέπουν το φως. Βαρύ το φορτίο για τις νεανικές πλάτες, μα η ηρωίδα μας δεν είναι μόνη. Έχει δίπλα της ανθρώπους που την νοιάζονται και την αγαπούν. Σε εκείνους θα προσφύγει, με εκείνους να αναμοχλεύσει τα νέα της δεδομένα και εκείνοι θα την συμβουλέψουν όσο καλύτερα μπορούν.
Λίγο πριν πέσει η αυλαία, ο έντιμος μπακάλης της γειτονιάς κυρ Λευτέρης, η Μαρίκα μια παντοτινή φίλη και ο μικρός Χασάν με τα γουρλωμένα όλο απορία μάτια του θα τοποθετήσουν τα τελευταία κομμάτια του πολυσχιδούς παζλ και θα αφήσουν τον αναγνώστη να απολαύσει το τελικό αποτέλεσμα.
Από τα βιβλία που διαβάζω, επιλέγω μια φράση που μου κίνησε το ενδιαφέρον για να την μοιραστώ μαζί σας. Από το βιβλίο της Δάφνης Μπερμπέρη – Κρυστάλλη, ένα σύντομο βιογραφικό της οποίας θα βρείτε στο τέλος του άρθρου, επέλεξα την παρακάτω:
…να μην αφήνετε στη ζωή σας εκκρεμότητες. Ό,τι μπορείτε να το τακτοποιείτε σήμερα, να μην το αναβάλλετε για αύριο…
Οι λέξεις κυοφορούν ενοχές, αναθέματα, αυτοτιμωρίες, συγγνώμες και έρωτες. Έρωτες ανεκπλήρωτους, έρωτες ζωής, έρωτες που σιγοκαίουν και αναζητούν ευκαιρία να γίνουν από φλόγα, φωτιά.
Το βιβλίο διαβάζεται εύκολα, γοργά και αφήνει στον αναγνώστη τη σφραγίδα του. Δεν περνά απαρατήρητο. Αγγίζει τη ψυχή του, θολώνει το βλέμμα του και ένας κόμπος δύσκολα καταπίνεται. Το καταλυτικό του τέλος οδηγεί σε νηνεμία ψυχών, κάτι που τόσο πολύ έχουν ανάγκη οι ήρωές του.
Χάρηκα που το επέλεξα και εύχομαι η παρουσίασή μου να σταθεί αφορμή για νέους αναγνώστες.
Κατερίνα Σιδέρη
Καπνός και έρωτας – Δάφνη Μπερμπέρη – Κρυστάλλη – Vivlio-Life.gr